Wagon-Lits Olayı Nedir? Ne Zaman Oldu?
1933 yılında Wagon-Lits (Vagon-Li) şirketinde Türkçe konuştuğu için cezalandırılan bir memurun yaşadığı olay ve bunun ardından gelişen öğrenci protestoları.
Dosya, 1933 yılında Wagon-Lits şirketinde Türkçe konuştuğu gerekçesiyle cezalandırılan Naci Bey'in yaşadığı olayın ardından başlayan protestoları, kamuoyundaki tepkileri ve olayın Cumhuriyet tarihindeki dil politikalarına etkisini kapsamaktadır. Günümüzde olay tarihsel bir vaka olarak değerlendirilmektedir.
Vagon-Li Olayı, 22 Şubat 1933 tarihinde İstanbul’da, Fransız demiryolu işletmesi Wagons-Lits (Vagon-Li) şirketinin Beyoğlu bürosunda yaşanmıştır. Şirkette çalışan memur Naci Bey, telefonda Türkçe konuştuğu gerekçesiyle Belçikalı şirket müdürü Jannoni tarafından uyarılmış; şirketin resmi dilinin Fransızca olduğu belirtilerek kendisine 25 kuruş para cezası ve 15 gün işten uzaklaştırma cezası verilmiştir.
Olay, 25 Şubat 1933’te gazetelere yansımasının ardından kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştır. Aralarında Peyami Safa ve Cahit Arf gibi isimlerin de bulunduğu Darülfünun ve Milli Türk Talebe Birliği öğrencileri, şirketin Beyoğlu’ndaki bürosu önünde toplanarak protesto gösterileri düzenlemiştir. Gösteriler sırasında büronun camları kırılmış ve büroya girilmiştir.
Yaşanan tepkiler üzerine şirket yönetimi geri adım atmış, Naci Bey yeniden işe başlatılmış ve şirket içinde Türkçe kullanımı teşvik edilmiştir. Olayın ardından “Vatandaş Türkçe Konuş!” kampanyası yeniden gündeme gelmiş, Pera bölgesindeki bazı yabancı şirketler Türkçe isimler kullanmaya başlamıştır.
Gelişmeler
- 21.02.1933 Wagon-Lits şirketinde çalışan Naci Bey ile şirket müdürü arasında Türkçe konuşulması nedeniyle anlaşmazlık yaşandı.
- 22.02.1933 Naci Bey'in telefonda Türkçe konuştuğu gerekçesiyle para cezası ve görevden uzaklaştırma cezası aldığı bildirildi.
- 23.02.1933 Olay basına yansıdı ve kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
- 25.02.1933 Darülfünun öğrencileri ve Milli Türk Talebe Birliği öncülüğünde Beyoğlu ve Galata'daki Wagon-Lits büroları önünde protestolar düzenlendi.
- Şubat 1933 Gösteriler sırasında şirket bürolarında maddi hasar oluştu ve olay ulusal basında geniş yer buldu.
- 1933 Şirket yönetimi yaşanan kriz sonrasında uygulamalarını gözden geçirdi ve olay diplomatik düzeyde de değerlendirildi.
Kaynakları göster (5)
